Taalproblemen zijn een onderschatte factor bij het ontstaan van zware ongevallen op de werkvloer.

Tussen 5 en 10 procent van de arbeidsongevallen is te wijten aan taalproblemen, zegt onderzoeker Paul Lindhout, die op maandag 10 mei promoveerde op dit onderwerp aan de TU Delft. Volgens Lindhout zijn er grofweg drie oorzaken voor taalproblemen: te ingewikkelde veiligheidsinstructies, laaggeletterdheid en een meertalige werkvloer.

Om te beginnen, de ingewikkelde werkinstructies: ‘De bevolking kent een verdeling in taalvaardigheid. En wat je ziet is dat degenen die de veiligheidsinstructies schrijven, zich aan het ene uiterste begeven, terwijl de mensen die ze moeten lezen vaak aan de andere kant zitten. Als een magazijnmedewerker een instructie op academisch niveau moet lezen, kan het misgaan. Er wordt te weinig voor de doelgroep geschreven. Schrijvers van dat soort documenten zouden geschoold moeten worden in makkelijk schrijven.’

Uit het onderzoek blijkt dat ongeveer 50 procent van de veiligheidsdocumenten in Nederlandse hoog-risicobedrijven onvoldoende leesbaar is.

Laaggeletterdheid

‘Echt analfabetisme komt nauwelijks voor op de werkvloer. Je hebt het dan over ongeveer 2 procent van de bevolking, mensen die vaak te zwakbegaafd zijn om te kunnen werken. Maar we hebben wel ongeveer 10 procent laaggeletterden. En uit ander onderzoek blijkt dat zo’n 25 procent van de mensen onvoldoende niveau heeft om met informatietechnologie bezig te zijn. Dat is een groot maatschappelijk probleem! We focussen steeds op die 10 procent laaggeletterden, maar een kwart van de mensen kan niet meekomen op een gebied dat ongelofelijk belangrijk wordt in de toekomst. Doen we daar niets aan, dan laten we een kwart van de beroepsbevolking in de kou staan.’

Meertalige werkvloer

‘Steeds vaker lopen allerlei culturen door elkaar in een bedrijf, terwijl bedrijven niet weten hoe ze met die diversiteit om moeten gaan als het gaat om taal. En als je elkaar niet begrijpt, wordt de kans op een ongeluk groter.’

Taalproblemen kunnen zelfs fatale gevolgen hebben. Zo laadde een Italiaanse mijnwerker in 1956 tegen de instructies een wagentje in een mijnlift in het Waalse Marcinelle. Het wagentje raakte klem en veroorzaakte uiteindelijke een mijnramp waarbij 262 doden vielen. Onder de mijnwerkers werd een mix van Italiaans, Frans en Vlaams gesproken, wat waarschijnlijk leidde tot de ramp.

Historisch

Volgens Lindhout is de geringe aandacht voor taalproblemen voor een deel historisch verklaarbaar. ‘In eerste instantie is er bij bedrijven, terecht, veel aandacht geweest voor technische veiligheidsmaatregelen. Daarna kwamen management, voorschriften en procedures in beeld en nu pas zitten we in een fase waarin we meer focussen op de factoren gedrag en cultuur, waar taal een onderdeel van is.’

Wat te doen?

Bedrijven kunnen verschillende acties ondernemen, volgens Lindhout: ‘Bij binnenkomst kun je mensen aan een snelle taalcheck onderwerpen. Wanneer die onvoldoende is kun je overwegen zo iemand geen gevaarlijk werk te laten doen. Ook kun je iemand op taalcursus sturen of een buddy aanstellen die de veiligheidsinstructies vertelt en controleert of iemand zich die ook daadwerkelijk eigen heeft gemaakt. Die check of het wel begrepen is, is heel belangrijk.

Bron: P&O actueel